3. Тектоникалық қозғалыс

 

Эндогендік процестер литосфералық блоктардың қозғалыстарында, тау жыныстары қабаттарының шөгу сипатының өзгеруінде, сондай-ақ жер сілкінісі, магматизм және метаморфизм процестерінде көрінеді. Эндогендік процестердің энергия көзі дерлік жердің ішкі жылуы болып табылады. Олардың жиынтығында эндогендік процестер жер қыртысы мен литосфераның негізгі құрылымдарының қалыптасуына әкеледі. Жер қыртысы мен литосфераның құрылысын, геологиялық құрылымдарын және олардың дамуы мен таралу ерекшеліктерін зерттейтін ғылымды тектоника деп атайды.

Тектоникалық қозғалыстар литосфералық блоктардың механикалық қозғалыстарында көрінеді. Қозғалыс бағыты бойынша олар тік және көлденең болып бөлінеді; жылдамдығы бойынша – баяу және жылдам; уақыт бойынша процестер неотектоникалық (кайнозойда немесе тіпті мезозойда – кайнозойда болатын) және тектоникалық (жер дамуының анағұрлым көне кезеңдерінің тектоникалық қозғалыстары) болуы мүмкін. Өз кезегінде неотектоникалық қозғалыстардың ішінде тарихи уақытта орын алған қазіргілер де бар.